In Morgh-e Sahar: Deconstructed, Iranian sound artist Mehdi Behboudi constructs a dialogue between humor and melancholy, between the mechanical and the emotional, between national memory and digital amnesia.
By dismantling one of the most iconic songs in Persian history — “Morgh-e Sahar” (The Dawn Bird) — he invites us to rethink how collective memory operates in an age of automation and disconnection.

The installation consists of four metal stands, each hosting a hidden microcontroller, a small speaker, and a rotating colored disc driven by a stepper motor.
As the discs spin, they emit glissando-like square-wave tones — mechanical sighs, searching gestures. Occasionally, by chance, one of the machines recalls a fragment of the original melody. But the recollection never lasts; the machine forgets and resumes its absurd search.

This 10% probability of “remembering” transforms randomness into metaphor. Behboudi portrays a society where memory is not continuous but fragmented — where cultural recall happens sporadically, often stripped of its emotional depth.

The song Morgh-e Sahar itself, composed by Morteza Neydavoud and written by poet Mohammad-Taqi Bahar in 1927, was a cry for freedom during political repression. It carried the emotional pulse of a generation yearning for transformation.
In Behboudi’s deconstructed version, however, the revolutionary voice has been replaced by a robotic murmur: an algorithmic ghost of hope.

Each of the four machines bears a symbolic name drawn from the song’s lyrics:
Morgh-e Sahar (Dawn Bird), Ah-e Sharrbar (Fiery Sigh), Bolbol-e Sargashté (Wandering Nightingale), and Dahan-Laq (Loose Mouth).
While the first three form a fragmented choir, the fourth stands apart — erratic, uncontrollable, rapidly replaying the melody as if it cannot restrain itself. Dahan-Laq becomes a metaphor for dissonant voices in contemporary Iran: the uncontrolled speech that both resists and reproduces censorship.

On a social level, the work speaks to the condition of cultural discontinuity. Memory, once embodied through voice and transmission, is now mediated through circuits and code. The machines no longer merely perform; they inherit our memory — a memory that has become statistical, algorithmic, and prone to erasure.

The humor of the work is tragic: what once sang of liberation now stutters as digital noise. The promise of progress dissolves into a choreography of futile repetition.
Through this mechanical absurdity, Behboudi critiques the hollow optimism of technological modernity — a world where machines imitate emotion while humans forget why they feel.

Formally, the work bridges Iranian vernacular humor with the minimalist aesthetic of pop art. It resists both nostalgia and imitation. Instead, it offers a third space — where irony becomes a tool of empathy, and laughter masks despair.

In the early 20th century, satire was a political weapon; in Behboudi’s world, it has become an echo of forgetting. The robots move, sound, and “smile,” but their gestures are devoid of consciousness.
They mirror a society where repetition replaces meaning, and where collective memory survives only in glitches and probabilities.

Ultimately, Morgh-e Sahar: Deconstructed is not merely about a song — it is about the condition of remembering in an age of machines.
When a robot recalls a melody by chance, it performs our own cultural condition: we, too, remember accidentally.

در اثر «مرغ سحر: از هم گشوده»، مهدی بهبودی در میانه‌ی طنز و تأمل، میان امر ملی و امر ماشینی، گفت‌وگویی می‌سازد که هم صدا دارد و هم سکوت؛ هم می‌خنداند و هم به فکر فرو‌می‌برد. او به شکلی استعاری، تصنیف مشهور «مرغ سحر» را از هم می‌گشاید، قطعه‌قطعه می‌کند، و از درون این ویرانی، پرسشی بنیادین درباره‌ی حافظه‌ی فرهنگی و ناتوانی ما در بازخوانی تاریخ جمعی مطرح می‌کند.

چهار استند فلزی، هر یک با موتوری کوچک و صفحه‌ای رنگی، همانند ربات‌هایی بازیگوش در فضا پراکنده‌اند. آن‌ها در ظاهر ساده‌اند، اما رفتاری از خود بروز می‌دهند که ترکیبی از شوخ‌طبعی و بی‌قراری است: چرخش‌های پیاپی، اصواتی شبیه گلیساندو، و گه‌گاه تکرار بخشی از تصنیفی که گویی در حافظه‌ی فراموش‌کارشان گیر کرده است. هر بار که ملودی آشنا شنیده می‌شود، تنها لحظه‌ای دوام می‌آورد و سپس گم می‌شود، گویی حافظه‌ی مکانیکی‌شان دیگر توان ادامه ندارد.

بهبودی در اینجا طنز را به معنای سطحی «شوخ‌طبعی» نمی‌گیرد، بلکه از آن به‌عنوان ابزاری انتقادی بهره می‌برد. او در بستر نمایشگاه «فک‌آرت» که به بازخوانی طنز مشروطه و پهلوی اول اختصاص دارد، به سراغ یکی از جدی‌ترین نمادهای سیاسی و احساسی تاریخ موسیقی ایران می‌رود: تصنیف «مرغ سحر» — اثری که در دوران سرکوب سیاسی و اجتماعی سروده شد و در حافظه‌ی مردم، همواره با مفهوم «آزادی» و «تغییر» گره خورده است.

اما در اینجا، این تصنیف دیگر به شکل کامل و باشکوه خود شنیده نمی‌شود؛ تکه‌تکه، ناقص، و درهم‌شکسته است. ماشین‌هایی بی‌چهره و بی‌احساس تلاش می‌کنند آن را بازسازی کنند، اما تنها در ده درصد مواقع موفق می‌شوند بخشی از آن را «به‌یاد آورند». این انتخاب آماریِ ۱۰٪ تصادف، خود استعاره‌ای است از وضعیت فرهنگی امروز: ما تنها گاهی، و به‌طور ناقص، یادمان می‌آید که چه بوده‌ایم. حافظه‌ی جمعی ما همواره در حال ریست شدن است؛ گویی در چرخه‌ای بی‌پایان از گم‌کردن و یافتنِ خود گرفتار شده‌ایم.

بهبودی با همین سازوکار، مفاهیمی چون «نوستالژی»، «فراموشی» و «تاریخ گزینشی» را به نقد می‌کشد. ماشین‌های او همان جامعه‌ی ما هستند: مدام در حرکت، پرصدا، رنگی، و در ظاهر زنده، اما از درون تهی از پیوستگی معنایی.
از سوی دیگر، صدای گلیساندو — صدایی که نه ثابت است و نه دارای نت مشخص — استعاره‌ای صوتی از لغزش معناست. در دنیای این اثر، معنا هرگز تثبیت نمی‌شود؛ نه در سیاست، نه در تاریخ، و نه در حافظه‌ی شنیداری ما.

چهار استند نام‌هایی دارند که از دل شعر بهار برآمده‌اند:
«مرغ سحر»، «آه شرربار»، «بلبل سرگشته» و «دهن‌لق».
سه استند نخست همچون گروهی هماهنگ اما ناقص‌اند؛ هربار بخشی از تصنیف را می‌نوازند، اما هرگز به هم نمی‌رسند. «دهن‌لق» اما در گوشه‌ای جدا قرار گرفته است — همانند صدایی ناسازگار در جامعه، که نمی‌تواند سکوت کند و آنچه را باید نگه دارد، بی‌محابا فاش می‌کند. این نام‌گذاری هوشمندانه، به نوعی بازتاب وضعیت فرهنگی معاصر ایران است: فاصله‌ی میان صداهای رسمی و غیررسمی، میان حافظه‌ی جمعی کنترل‌شده و حافظه‌ی خودجوش مردمی.

از دیدگاه اجتماعی، «مرغ سحر: از هم گشوده» روایتی است از انقطاع فرهنگی. تصنیف به‌مثابه میراث مشترک، دیگر در بدن جمعی جامعه جریان ندارد، بلکه در دستگاهی بی‌جان بازتولید می‌شود. ماشین‌ها اینجا نه تنها اجراکننده، بلکه وارثان حافظه‌ی ما هستند — حافظه‌ای که در منطق دیجیتال گرفتار شده و تنها در صورت تصادف بازتولید می‌شود.
طنز تلخ اثر در همین‌جاست: آنچه روزی فریاد آزادی بود، اکنون به صدای مکانیکی و تصادفی بدل شده است؛ نوعی «آزادی الگوریتمی» که از روح تهی است.

بهبودی با انتخاب فرم مینیمال و مصالح صنعتی (فلز، پلاستیک، مدار الکترونیکی)، از زیبایی‌شناسی پاپ‌آرت فاصله می‌گیرد و آن را به زبان فکاهی ایرانی پیوند می‌زند. در واقع، این اثر نه تقلید از طنز غربی است و نه صرفاً نوستالژی موسیقی ایرانی، بلکه تلاش برای یافتن لایه‌ای میانی است: جایی میان شوخی و اندوه، میان حافظه و حذف، میان سنت و تکنولوژی.

اگر در دوره‌ی مشروطه طنز به‌عنوان ابزار انتقاد سیاسی ظهور کرد، در اینجا طنز به‌عنوان نشانه‌ی فراموشی سیاسی بازمی‌گردد. ماشین‌ها می‌خندند، می‌چرخند، صدا تولید می‌کنند، اما هیچ‌کدام نمی‌دانند چرا. این بی‌معنایی ساختاری، بازتاب جامعه‌ای است که در آن تکرار جایگزین معنا شده است.

اثر «مرغ سحر: از هم گشوده» در نهایت پرسشی فلسفی را پیش می‌کشد:
آیا حافظه در عصر دیجیتال هنوز انسانی است؟
وقتی رباتی می‌تواند با ۱۰ درصد احتمال بخشی از یک خاطره‌ی جمعی را به یاد بیاورد، آیا ما هنوز از او متفاوتیم؟